Wróć do ćwiczeń

NeuroJa - karty codzienności

Dla dorosłych

Pobierz aktualny zestaw PDF

Organizacja dnia

Mały plan na dziś

Gdy lista zadań przytłacza, wybierz jedną rzecz i ułatw sobie jej rozpoczęcie.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. Wybierz jedną potrzebną dziś czynność. Resztę możesz zapisać na osobnej liście na później.
  2. Nazwij pierwszy widoczny ruch: zamiast „ogarnąć dokumenty” - „położyć jedną kopertę na stole”.
  3. Po próbie zdecyduj: następny mały krok, przerwa czy zmiana planu. Skreśl także zadanie, które przestało być potrzebne.

Na karcie zapiszesz

  • Dziś wybieram…
  • Pierwszy mały ruch to…
  • Żeby zacząć, potrzebuję…

Po próbie: Co ułatwiło start? Co mogę jeszcze zmniejszyć?

To próba dopasowania planu do Twoich możliwości, bez oceny produktywności.

Podstawa pomysłu: CHADD - Time Management and ADHD: To-Do Lists. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Mały plan na dziś

Przeciążenie bodźcami

Jedna rzecz mniej

Przygotuj prostą zmianę otoczenia na moment, kiedy bodźców robi się za dużo.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. W spokojniejszej chwili przypomnij sobie jedną obciążającą sytuację. Zapisz, co wtedy było trudne: dźwięk, światło, tłok lub coś innego.
  2. Wybierz jedną dostępną zmianę: wyciszenie powiadomień, spokojniejsze miejsce albo przerwę od rozmowy.
  3. Przy kolejnej okazji wypróbuj ją, jeśli chcesz. Możesz odejść lub poprosić o pomoc wcześniej, bez czekania na przeciążenie.

Na karcie zapiszesz

  • Sytuacja i trudny bodziec…
  • Mój sygnał, że potrzebuję przerwy…
  • Zmiana lub prośba, którą wybieram…

Po próbie: Czy było choć trochę wygodniej? Co chcę zachować lub zmienić?

Nie trzeba przyzwyczajać się do nieprzyjemnych bodźców. W silnym przeciążeniu najpierw zadbaj o komfort; kartę można odłożyć.

Podstawa pomysłu: National Autistic Society - Autism and sensory processing. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Jedna rzecz mniej

Czytanie

Czytam po kawałku

Wybierz mały fragment tekstu i sprawdź, jaka forma pomaga Ci uchwycić jego sens.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. Wybierz krótki, niezobowiązujący tekst. Zapisz, czego chcesz się z niego dowiedzieć.
  2. Przeczytaj akapit albo odsłuchaj go funkcją czytania na głos. Zatrzymuj się i wracaj do fragmentów, kiedy potrzebujesz.
  3. Zapisz lub narysuj jedną myśl. Możesz też powiedzieć ją komuś; nie musisz odtwarzać tekstu z pamięci.

Na karcie zapiszesz

  • Chcę dowiedzieć się…
  • Wybieram: tekst, odsłuch lub oba…
  • Jedna myśl z tego fragmentu…

Po próbie: Która forma była mniej męcząca?

Odsłuch to dopuszczalny sposób dostępu do treści. Karta nie sprawdza tempa ani poprawności czytania.

Podstawa pomysłu: NHS - Dyslexia in adults. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Czytam po kawałku

Pisanie

Od myśli do wiadomości

Ułóż krótką wiadomość, oddzielając pomysł od późniejszego sprawdzania zapisu.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. Wybierz codzienną wiadomość, np. zaproszenie na spacer. Nazwij odbiorcę i to, co chcesz przekazać.
  2. Zapisz trzy hasła lub podyktuj szkic. Dopiero potem ułóż z nich krótkie zdania.
  3. Przeczytaj lub odsłuchaj szkic. Sprawdź sens, a następnie pisownię. Przy dyktowaniu sprawdź także przekręcone słowa.

Na karcie zapiszesz

  • Piszę do…
  • Najważniejsze hasła…
  • Moja wersja wiadomości…

Po próbie: Co było prostsze: hasła, dyktowanie czy pisanie pełnymi zdaniami?

Możesz skorzystać z korektora lub poprosić zaufaną osobę o przeczytanie tekstu. Nie trzeba pisać od razu idealnie.

Podstawa pomysłu: British Dyslexia Association - Reasonable Adjustments in the workplace. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Od myśli do wiadomości

Liczenie

Liczę z pomocą

Przećwicz spokojnie jedno codzienne liczenie, korzystając z kartki i kalkulatora.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. Wybierz sytuację bez ważnych konsekwencji: potrzebujesz 6 kubków na spotkanie, a na stole stoją 4. Ile jeszcze przygotować?
  2. Zapisz liczby i ich znaczenie. Jeśli to pomaga, narysuj kubki. Zapisz działanie i sprawdź wynik kalkulatorem.
  3. Sprawdź na przedmiotach lub rysunku: po dołożeniu 2 kubków są łącznie 6. Możesz pozostać przy tym przykładzie.

Na karcie zapiszesz

  • Co chcę ustalić?
  • Liczby, rysunek i działanie…
  • Jak sprawdzę wynik?

Po próbie: Co bardziej pomagało: opis, rysunek, przedmioty czy kalkulator?

Korzystanie z pomocy jest w porządku. To ćwiczenie codziennego wsparcia, nie sprawdzian ani trening obliczeń finansowych lub medycznych.

Podstawa pomysłu: British Dyslexia Association - Dyscalculia Information Sheet (Adults). Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Liczę z pomocą

Dla rodziców - razem z dzieckiem

Pobierz aktualny zestaw PDF

Organizacja dnia

Nasz plan na jeden moment

Ułóżcie wspólnie krótką podpowiedź do jednego fragmentu dnia, np. przygotowania do wyjścia.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. Zapytaj dziecko, który moment dnia chce sobie ułatwić. Wybierzcie słowa, obrazki albo zdjęcia odpowiednie dla jego wieku.
  2. Zapiszcie najwyżej trzy kroki w uzgodnionej kolejności. Ustalcie, przy czym pomożesz i gdzie znajdzie się plan.
  3. Wypróbujcie plan raz, zostawiając miejsce na odpoczynek i zmianę kolejności. Potem wspólnie poprawcie jedną rzecz.

Na karcie zapiszesz

  • Moment, który wybieramy…
  • Nasze kroki: 1… 2… 3…
  • Pomoc dorosłego i miejsce na przerwę…

Po próbie: Co dziecko chce zostawić, a co zmienić? Można odpowiedzieć gestem lub rysunkiem.

Plan jest podpowiedzią, nie listą do rozliczania dziecka. Dopasuj liczbę kroków do jego możliwości.

Podstawa pomysłu: CHADD - Visualize a Good Start to the School Year. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Nasz plan na jeden moment

Przeciążenie bodźcami

Możesz zrobić przerwę

Ustalcie z dzieckiem prosty sposób sygnalizowania, że potrzebuje mniej bodźców.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. W spokojnej chwili zapytaj, co przeszkadza i co pomaga. Dziecko może pokazać, narysować lub wybrać spośród dwóch możliwości.
  2. Wspólnie wybierzcie sygnał przerwy i bezpieczne miejsce. Możecie zmniejszyć hałas, odsunąć się od tłoku albo zaplanować chwilę ruchu.
  3. Pokaż, jak odpowiesz na sygnał: zatrzymasz wymaganie i pomożesz przejść w spokojniejsze miejsce. Nie ćwiczcie tego przez wywoływanie przeciążenia.

Na karcie zapiszesz

  • Dziecko mówi lub pokazuje, że przeszkadza mu…
  • Nasz sygnał przerwy…
  • Miejsce i pomoc dorosłego…

Po próbie: Czy dziecko miało wybór? Co pomogło mu poczuć się wygodniej?

W przeciążeniu ogranicz pytania i wymagania. Spokojne miejsce nie służy karaniu ani izolowaniu dziecka.

Podstawa pomysłu: National Autistic Society - Ten simple sensory strategies for autistic children. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Możesz zrobić przerwę

Czytanie

Czytamy tak, jak wygodniej

Wspólne spotkanie z krótkim tekstem, w którym dziecko wybiera temat i sposób uczestniczenia.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. Zaproponuj dwa krótkie teksty zgodne z zainteresowaniami dziecka: fragment komiksu, opowiadania lub ciekawostkę. Może zaproponować własny.
  2. Ustalcie formę: czytasz Ty, słuchacie nagrania albo czytacie na zmianę. Dziecko samo wybiera, czy i ile przeczyta.
  3. Zatrzymajcie się w uzgodnionym miejscu lub wcześniej. Porozmawiajcie o jednej ciekawej rzeczy; można ją też narysować.

Na karcie zapiszesz

  • Dziecko wybiera temat…
  • Dziś czytamy lub słuchamy tak…
  • Jedna ciekawa rzecz lub rysunek…

Po próbie: Czy dziecko chce wrócić do tej formy? Co zmienić następnym razem?

Bez mierzenia szybkości i odpytywania. Słuchanie daje dostęp do treści, ale nie zastępuje indywidualnego wsparcia w nauce czytania.

Podstawa pomysłu: British Dyslexia Association - Reading struggles. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Czytamy tak, jak wygodniej

Pisanie

Jedno słowo na własny sposób

Wybierzcie potrzebne dziecku słowo i przyjrzyjcie się zapisowi bez długiego przepisywania.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. Zapytaj, jakie słowo dziecko chce wykorzystać, np. w podpisie rysunku. Wybierzcie krótkie słowo na miarę jego umiejętności.
  2. Pokaż poprawny zapis. Dziecko może ułożyć litery, przepisać słowo albo wpisać je na klawiaturze. Przyjrzyjcie się jednemu trudnemu fragmentowi.
  3. Użyjcie słowa w podpisie lub krótkiej wiadomości. Jeśli dziecko chce, dodajcie rysunek pomagający zapamiętać zapis.

Na karcie zapiszesz

  • Nasze słowo…
  • Fragment, któremu się przyglądamy…
  • Podpis, wiadomość lub rysunek…

Po próbie: Który sposób wybrało dziecko? Co ułatwiło mu zapis?

To pomysł na wspólne wsparcie. Nie przenosimy angielskich reguł pisowni na polski; przy utrwalonych trudnościach uzgodnij sposób pracy z pedagogiem.

Podstawa pomysłu: British Dyslexia Association - Spelling. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Jedno słowo na własny sposób

Liczenie

Liczby, które można zobaczyć

Pokażcie jedno działanie na przedmiotach, w zakresie liczb komfortowym dla dziecka.

Wypróbuj ćwiczenie
  1. Pozwól dziecku wybrać bezpieczne, odpowiednie do wieku przedmioty lub rysunki. Ustalcie małą liczbę, od której chcecie zacząć.
  2. Pokaż przykład: 2 klocki i jeszcze 1 dają 3. Przesuwaj przedmioty, wyjaśniając, co się dzieje; potem zapisz 2 + 1 = 3.
  3. Zaproponuj podobny przykład wybrany przez dziecko. Może wskazywać, przesuwać lub liczyć na palcach. Możecie też wrócić do pokazu.

Na karcie zapiszesz

  • Wybieramy przedmioty lub rysunki…
  • Nasz przykład: obrazek i działanie…
  • Pomoc, którą dziecko chce zachować…

Po próbie: Co stało się jaśniejsze po pokazaniu? Nie trzeba robić trudniejszego przykładu.

Bez rywalizacji i odmierzania czasu. Zakres i tempo dopasuj do dziecka; karta nie rozpoznaje ani nie leczy dyskalkulii.

Podstawa pomysłu: BDA / Patoss - Support strategies for parents and carers, s. 7-8 i 17. Źródło sprawdzono: 2026-10-20.

Pobierz kartę PDF Liczby, które można zobaczyć